{"id":15517,"date":"2023-05-10T00:19:23","date_gmt":"2023-05-09T21:19:23","guid":{"rendered":"https:\/\/isitmeklinik.com\/?p=15517"},"modified":"2023-05-10T00:19:23","modified_gmt":"2023-05-09T21:19:23","slug":"otoakustik-emisyonlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/isitmeklinik.com\/blog\/otoakustik-emisyonlar\/","title":{"rendered":"Otoakustik Emisyonlar"},"content":{"rendered":"\n

Otoakustik emisyonlar (OAE), d\u0131\u015f kulak kanal\u0131na yerle\u015ftirilen mikrofon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kaydedilen ve i\u00e7 kulaktaki d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerinden kaynaklanan ses dalgalar\u0131 olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Odyolojide objektif testler aras\u0131nda \u00f6nemli bir yere sahiptir. Alan\u0131nda uzman ki\u015fi d\u0131\u015f kulak kanal\u0131na uyaranlar sunar ve kaydeder. D\u0131\u015f kulak kanal\u0131na yerle\u015ftirilen prob sayesinde iletilen uyaran sonucunda i\u00e7 kulaktan al\u0131nan otoakustik emisyon yan\u0131tlar\u0131 bir mikrofon taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r ve bilgisayara aktar\u0131larak kaydedilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Otoakustik emisyonlar\u0131n kaydedilebilmesinin ilk ad\u0131m\u0131 d\u0131\u015f kulak kanal\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra orta kulakta da ciddi bir patolojinin olmamas\u0131 ve d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerinin i\u015flevini kaybetmemesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Otoakustik Emisyonlar\u0131n Tarih\u00e7esi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir i\u00e7 kulaktaki d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccreleri akustik enerjiyle uyar\u0131ld\u0131klar\u0131nda OAE ad\u0131 verilen belirli \u015fiddetteki sesler ortaya \u00e7\u0131kar. Seslerin, i\u00e7 kulakta k\u0131sal\u0131p uzama \u00f6zelli\u011fi g\u00f6steren d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerinin hareketi sonucu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck \u015fiddetteki seslerle hareketlenen d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerinin ard\u0131ndan i\u00e7 kulakta ekstra seslerin belirdi\u011fi, matematiksel modelleme ile 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda i\u00e7 kulakta nonlinear \u00f6zelli\u011fin temelleri ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1970’li y\u0131llarda ise teknolojik geli\u015fmelerin ard\u0131ndan, d\u00fc\u015f\u00fck \u015fiddetteki seslerin d\u0131\u015f kulak kanal\u0131ndan iletilmesi ve ard\u0131ndan kay\u0131t al\u0131nmas\u0131 sonucu de\u011ferler elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u00e7 kulakla ilgili gizemlerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi amac\u0131yla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonucu otoakustik emisyonlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Georg Von Bekesy’nin 1960’l\u0131 y\u0131llarda kadavralar \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla \u201c\u0130lerleyen Dalga Teorisini\u201d ortaya atar ve b\u00f6ylece i\u00e7 kula\u011f\u0131n i\u015fitme sistemi \u00fczerindeki rol\u00fc netle\u015fmeye ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu d\u00f6nemde ba\u015fka bir bilim insan\u0131 da konuyla alakal\u0131 farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. Fizik\u00e7i bilim insan\u0131 Thomas Gold, Bekesy\u2019nin pasif teorisine ek olarak i\u00e7 kulakta aktif bir rol\u00fcn daha oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclen Bekesy\u2019nin teorilerine aksi bir fikir ortaya atmak o d\u00f6nemde olduk\u00e7a zordur. Ayr\u0131ca teknolojik geli\u015fmeler de bunu kan\u0131tlamaya m\u00fcsaade etmemektedir. Sonu\u00e7 olarak Thomas Gold aktif i\u00e7 kulak modelini 1948 y\u0131l\u0131nda ortaya atm\u0131\u015f ve i\u00e7 kulakta ses \u00fcretiminin oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Teknolojik yetersizlik sebebiyle bu g\u00f6r\u00fc\u015f sadece teori olarak kalm\u0131\u015f ve kan\u0131tlanamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Otoakustik Emisyonlar\u0131n Geli\u015ftirilmesi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda teknolojik geli\u015fmelerin beraberibde \u0130ngiliz bilim insan\u0131 David Kemp’in OAE’leri ke\u015ffetmesiyle birlikte i\u00e7 kula\u011f\u0131n aktif bir organ oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Son y\u0131llarda yap\u0131lan bir\u00e7ok bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmada aktif koklea modeli desteklenmi\u015ftir. Bu modele g\u00f6re ses \u015fiddeti artt\u0131k\u00e7a baziler membranda olu\u015fan ilerleyen dalgalarda genlik art\u0131\u015f\u0131 meydana gelir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayr\u0131ca yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00f6zellikle d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerinin (DTH) etkin mekanizman\u0131n ana kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. DTH hasarlar\u0131 OAE’lerin elde edilmesine engel olurken i\u00e7 t\u00fcy h\u00fccre (\u0130TH) hasarlar\u0131nda net bir etki g\u00f6zlenmemi\u015ftir. DTH hasarlar\u0131 neticesinde i\u00e7 kulakta dinamik aral\u0131kta azalma g\u00f6r\u00fclmesinin yan\u0131 s\u0131ra i\u015fitsel duyarl\u0131l\u0131k ve frekans se\u00e7icilik i\u015flevlerinde de bozulmalar g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Uyar\u0131m sonucu DTH\u2019lerinde uzama-k\u0131salma hareketi h\u00fccre g\u00f6vdesinde meydana gelir. \u00c7ok say\u0131da DTH’lerin uyar\u0131lmas\u0131 sonucu hem basiler membran hareketine hem de akustik enerjinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n

Otoakustik Emisyonlar\u0131n Kaydedilmesi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 OAE’lerin ke\u015ffiyle birlikte i\u015fitme sistemiyle ilgili merak edilen bir\u00e7ok konuda netlik kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca i\u00e7 kulaktaki sesin i\u015flemlenmesi ilkeleri ve i\u015fitsel sistemin de\u011ferlendirilmesi konular\u0131nda olanak sa\u011flama\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 TEOAE \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinde prob i\u00e7inde iki t\u00fcp bulunmaktad\u0131r. Bunlardan biri hoparl\u00f6r ile di\u011feri mikrofon \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile ili\u015fkildir. Ayr\u0131ca ayn\u0131 tip probla \u201cSpontan OAE\u201d da kaydedilebilmektedir. DPOAE testinde kullan\u0131lan probta di\u011ferlerinden farkl\u0131 olarak iki hoparl\u00f6r (f1 ve f2) ve bir mikrofon bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 D\u0131\u015f kulak kanal\u0131na hoparl\u00f6r arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile sesi ileten cihaz uyaranlar\u0131n kulak zar\u0131, kemik\u00e7ikler ve sonras\u0131nda i\u00e7 kulaktaki sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerine ula\u015fmas\u0131 sonucunda d\u0131\u015f t\u00fcy h\u00fccrelerinden elde eder ve ses enerjisini (OAE’ler) DKK\u2019deki mikrofondan kaydeder. Sonu\u00e7 olarak lektriksel sinyallere \u00e7evrilen sinyalleri analogtan dijitale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve averajlar. Ard\u0131ndan uzman bilgisayar \u00fczerinde analiz eder. Cihazlar aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, sinyal g\u00fcr\u00fclt\u00fc oran\u0131 (SGO) 3-6 dB SPL aral\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131 durumunda cihaz emisyon pozitif kabul eder. Ayr\u0131ca en az \u00fc\u00e7 frekans\u0131n test edilen kulakta pozitif elde edilmesi gerekir. \u00d6l\u00e7\u00fcm i\u00e7in kullan\u0131lan problar kulak kanal\u0131 boyutuna g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

 <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Otoakustik Emisyon T\u00fcrleri ve \u00d6zellikleri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Otoakustik emisyonun iki t\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Bunlar;<\/p>\n\n\n\n

A. Uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE<\/p>\n\n\n\n

B. Spontan OAE<\/p>\n\n\n\n

A) Uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE’leri akustik bir uyaran sonucu elde ederiz. \u00dc\u00e7 \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. Bunlar;<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. TEOAE<\/li>\n
  2. DPOAE<\/li>\n
  3. Uyaran Frekans\u0131 OAE<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    1) Anl\u0131k Uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE (TEOAE)<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Temel olarak uyaran\u0131n \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcreli olmas\u0131 mant\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131r. Uyaran olarak klik ya da tone burst uyaranlar kullan\u0131r. Klik uyaranla geni\u015f spektrumlu frekans aral\u0131\u011f\u0131na sahip OAE’ler elde eder. Frekansa spesifik yan\u0131tlar\u0131 ise tonal uyaranlarla elde eder. Cihaz klik uyaran kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda elde edilen sonu\u00e7lardan spektral \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yapar frekansa \u00f6zg\u00fc da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zamanla senkronize anl\u0131k uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE’ler averajlanman\u0131n ard\u0131ndan kaydedilir. Bu teknikle g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle kar\u0131\u015fan i\u00e7 kulak yan\u0131tlar\u0131 ay\u0131rt edilmi\u015f olur. DKK\u2019daki uyaran sonucu ortaya \u00e7\u0131kan OAE’lerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f an\u0131 ile kanaldaki uyaran\u0131n birbiriyle \u00e7ak\u0131\u015fma ihtimali vard\u0131r. Bu sebeple daha temiz bir kay\u0131t almak i\u00e7in yan\u0131t\u0131n ilk birka\u00e7 milisaniyelik k\u0131sm\u0131 sileriz. Bu sayede DTH\u2019lerden kaynaklanan y\u00fcksek karakteristik frekans cevaplar\u0131n\u0131 anl\u0131k uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE’ler ile kaydederiz.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kliniklerde ve ara\u015ft\u0131rmalarda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan TEOAE elde edilmesinin olmazsa olmaz alt\u0131n kural\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir d\u0131\u015f, orta ve i\u00e7 kulakt\u0131r. Cevab\u0131n elde edilmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftiren i\u00e7 kulak kaynakl\u0131 i\u015fitme kayb\u0131 d\u00fczeyi ise minimum 40-50 dB HL d\u00fczeyindedir. Ayr\u0131ca anl\u0131k uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE’lerin elde edilmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftiren bir di\u011fer konulardan biri de orta kulaktaki patolojiler, patolojinin tipi ve seviyesidir.<\/p>\n\n\n\n

    2) Distorsiyon \u00dcr\u00fcn\u00fc 0AE (DPOAE)<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0 \u0130ki saf ses sunulmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra farkl\u0131 frekanslarda olmal\u0131 ve sesler d\u0131\u015f kula\u011fa e\u015f zamanl\u0131 olarak iletilmelidir. F1 ve f2 olarak form\u00fclize edilen bu saf sesler ayr\u0131ca temel frekans (f2>f1) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Sunulan bu seslerin ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan emisyon cevab\u0131n\u0131n frekans\u0131 (f3) ise di\u011fer ikisinden farkl\u0131d\u0131r ancak aritmetik olarak alakal\u0131d\u0131r. Bu sebeple distorsiyon olarak isimlendirilir.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu ili\u015fkinin birden fazla kombinasyonda fonksiyonu olmas\u0131na ra\u011fmen s\u0131k kullan\u0131lan f2-f1, 2f1-f2 fonksiyonudur. Temel frekanslar\u0131n oran\u0131 emisyonlar\u0131n elde edilmesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. Bununla beraber uygulanan uyaran \u015fiddetleri (L1 ve L2) aras\u0131ndaki oranda ayr\u0131ca \u00f6nemlidir. \u00a0Amplit\u00fcd ba\u011flam\u0131nda DPOAE f2\/f1 oran\u0131 en y\u00fcksek 1.22 ve ve bu saf seslerin fark\u0131 (L1>L2) ise 0-15 dB aral\u0131\u011f\u0131nda ise kay\u0131t yap\u0131l\u0131r. 50 dB HL ve daha ileri d\u00fczeyde sens\u00f6rin\u00f6ral i\u015fitme kayb\u0131<\/a> sonucunda DPOAE elde edilemez.<\/p>\n\n\n\n

    DPOAE’lerin iki t\u00fcrl\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemi vard\u0131r;<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    1. AF\u2019lardan YF\u2019lara do\u011fru farkl\u0131 frekans b\u00f6lgelerinden kaydeder ve uyaran \u015fiddetini sabit tutar. DP-gram ad\u0131 verilen distorsiyon \u00fcr\u00fcn\u00fc odyogram\u0131 bu y\u00f6ntemle elde eder.<\/p>\n\n\n\n

    2. Di\u011fer bir y\u00f6ntemde ise uyaran \u015fiddetini artt\u0131r\u0131r ve frekans\u0131 sabitler. Uzmanlar buna Input\/output y\u00f6ntemi ad\u0131 da verir.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Klik ve tone burst uyaranlar\u0131n daha \u00e7ok tercih edildi\u011fi DPOAE\u2019da bir\u00e7ok ad\u0131mda oldu\u011fu gibi bu k\u0131s\u0131mda da farkl\u0131 mant\u0131klar hakimdir. Belirli bir frekans aral\u0131\u011f\u0131nda emisyon yan\u0131t\u0131 almam\u0131z\u0131 sa\u011flayan tone burst uyaran iken klik uyaran ile 500-5000 Hz aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek seferde kaydetmeyi sa\u011flar. Bu sebeple klik uyaran\u0131 kliniklerde daha \u00e7ok tercih ederiz.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Klikle uyar\u0131lm\u0131\u015f OAE testi tamamen objektif olarak tan\u0131mlar nitelikte bir odyolojik test y\u00f6ntemidir.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    3) Uyaran Frekans\u0131 OAE’ler<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0 Bu y\u00f6ntemde saf sesleri kesintisiz olarak kullan\u0131r\u0131z. Her ne kadar frekansa spesifik sonu\u00e7lar elde etsek de kliniklerde yayg\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131na sebep olan unsurlar vard\u0131r. Bu unsurlar hem y\u00fcksek donan\u0131ma sahip kay\u0131t alma sistemi olmas\u0131 zorunlulu\u011fu hem de yan\u0131t\u0131n uyarana \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    B) Spontan OAE’ler<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Uyaran olmadan elde edilen emisyonlard\u0131r. Elde edilmemesine sebep olan i\u015fitme kayb\u0131 t\u00fcr\u00fc sens\u00f6rin\u00f6ral ve \u015fiddeti ise 30 dB HL’i a\u015fmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer emisyonlarda da oldu\u011fu gibi i\u00e7 kulak da dahil olmak \u00fczere i\u00e7 kula\u011fa kadar olan k\u0131s\u0131mda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir i\u015fitme sistemine sahip olunmas\u0131 durumunda bireylerin %40-60\u2019\u0131nda g\u00f6zlenmektedir. Bu sebeple de klinikte kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yetersizli\u011fi sebebiyle eskide tinnitus<\/a> ile ili\u015fkilendirilen SOAE ancak yap\u0131lan son ara\u015ft\u0131rmalarda herhangi bir ili\u015fki bulunamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Amplit\u00fcd de\u011ferleri -15 ile 0 dB SPL aral\u0131\u011f\u0131nda olan ve DKK i\u00e7inde olu\u015fan mevcut g\u00fcr\u00fclt\u00fc sonucu 800-4000 Hz aral\u0131\u011f\u0131nda tepe noktalar\u0131 \u015feklinde kaydederiz. En y\u00fcksek insidans de\u011feri ise 1000-2000 Hz aral\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. Bunun sebebi ise ters iletim fonksiyonuna sahip olan orta kula\u011f\u0131n bu fonksiyonda en etkin oldu\u011fu aral\u0131\u011f\u0131n 1000-2000 Hz aral\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    OAE Kay\u0131t Parametreleri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Emisyonlar\u0131n kayd\u0131n\u0131 etkileyen pek \u00e7ok fakt\u00f6r ve parametre vard\u0131r. Bunlar aras\u0131nda kullan\u0131lan uyaran tipi, uyaran\u0131n stabilitesi, test esnas\u0131nda fizyolojik g\u00fcr\u00fclt\u00fc ya da \u00e7evre g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc olmas\u0131 ve probun kulak kanal\u0131na do\u011fru bir \u015fekilde yerle\u015ftirilmemesi ve orta-d\u0131\u015f kula\u011f\u0131n durumudur. Bu fakt\u00f6rlerin bilinmesi, yanl\u0131\u015f yorumlamalar\u0131 ya da \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 TEOAE i\u00e7in kullan\u0131lan polarite t\u00fcr\u00fc alterne olup klik uyaranla i\u00e7 kulak uyar\u0131lmaktad\u0131r. Bu uyaran yakla\u015f\u0131k 80-86 dB SPL \u015fiddetindedir. Cihaz taraf\u0131ndan kayd\u0131n durdurulmas\u0131na sebep olan durumlardan biri ise 45 dB\u2019nin \u00fczerindeki artefakt seviyesidir. Emisyon cevab\u0131n\u0131n var olarak kabul edilmesinin baz\u0131 \u015fartlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    Bunlar;<\/h3>\n\n\n\n